Melsonby Hoard

Văn Tuấn
Melsonby Hoard là một bộ sưu tập gồm hàng trăm hiện vật từ thời kỳ Đồ Sắt, được các nhà khảo cổ khai quật trong một cánh đồng gần làng Melsonby, thuộc hạt North Yorkshire, nước Anh. Vào tháng 12 năm 2021, ông Peter Heads, một người sử dụng máy dò kim loại, đã phát hiện và báo cáo về kho báu này. Sau đó, các chuyên gia đến từ Đại học Durham tiến hành khai quật khu vực vào năm 2022. Bảo tàng Anh cung cấp tư vấn chuyên môn, còn tổ chức Historic England tài trợ kinh phí cho dự án. Ngày 25 tháng 3 năm 2025, giới chức chính thức công bố phát hiện, đồng thời một số hiện vật trong kho báu được trưng bày tạm thời tại Bảo tàng Yorkshire ở thành phố York.

Kho báu

Những nhà nghiên cứu tham gia khai quật nhận định kho báu Melsonby có tầm quan trọng quốc tế. Họ đánh giá đây là một trong những kho báu kim loại lớn nhất từ thời Đồ Sắt từng được phát hiện tại Anh. Theo kết quả nghiên cứu, kho báu được chôn cất vào thế kỷ thứ nhất sau Công nguyên, đúng vào thời điểm Đế quốc La Mã đang mở rộng kiểm soát miền nam nước Anh. Vị trí tìm thấy kho báu nằm gần công sự thời Đồ Sắt ở Stanwick, nơi từng là kinh đô hoàng gia của Cartimandua, nữ hoàng bộ tộc Brigantes.

yorym-0e157e-67d93bc13d2f8-1-1742976722.jpg
Một mối nối dây đai từ kho báu

Tính đến tháng 3 năm 2025, các nhà khảo cổ đã phát hiện hơn 900 hiện vật trong kho báu. Trong số đó có hai chiếc nồi đồng tinh xảo (đã hư hại), ba cây giáo nghi lễ, một chiếc gương làm bằng sắt, nhiều món đồ trang sức cá nhân, cùng với dây cương và hàm thiếc ngựa được chế tác công phu. Ngoài ra, họ còn tìm thấy 28 vòng sắt từng được dùng làm bánh xe, cho thấy người xưa đã sử dụng cả xe bốn bánh và xe hai bánh, với ít nhất bảy chiếc xe khác nhau.

Hiện nay, một số lượng lớn hiện vật vẫn còn dính chặt vào nhau do bị ăn mòn theo thời gian, nên nhóm nghiên cứu đang tiếp tục xử lý để tách rời và xác định từng món. Họ phát hiện các hiện vật được làm từ nhiều chất liệu khác nhau như sắt, hợp kim đồng, thủy tinh, men và cả san hô có nguồn gốc từ Địa Trung Hải. Một trong hai chiếc nồi đồng, có thể là bát trộn rượu có nắp, thể hiện sự kết hợp giữa phong cách trang trí Địa Trung Hải và nghệ thuật bản địa thời Đồ Sắt.

Nhiều hiện vật dường như đã bị cố tình phá hủy hoặc đốt cháy trước khi chôn cất, có thể để thể hiện địa vị cao quý của chủ nhân. Tuy nhiên, nhóm khai quật không tìm thấy bất kỳ di cốt người nào tại hiện trường. Các nhà khảo cổ đánh giá đây là một phát hiện đặc biệt hiếm có. Số lượng và sự đa dạng của các hiện vật là điều rất khác thường trong bối cảnh nước Anh thời Đồ Sắt. Kho báu này cho thấy chủ nhân của nó có thể là một nhân vật quyền lực, có mối liên hệ sâu rộng không chỉ trong nội bộ nước Anh mà còn vươn tới cả châu Âu và thế giới La Mã.

Gây quỹ và trưng bày

Vào tháng 3 năm 2025, Bảo tàng Yorkshire phát động một chiến dịch kêu gọi công chúng quyên góp 500.000 bảng Anh. Mục tiêu của chiến dịch là mua lại kho báu từ chủ đất, tiến hành bảo tồn toàn bộ hiện vật và đưa chúng vào trưng bày lâu dài tại bảo tàng.