Tiểu sử
Trần Văn Kìa chào đời vào ngày 22 tháng 12 năm 1920 tại làng Thạnh Hội thuộc huyện Tân Uyên tỉnh Biên Hòa. Ngày nay nơi ông sinh ra thuộc về xã Thạnh Hội thị xã Tân Uyên tỉnh Bình Dương.
Binh nghiệp
Vào năm 1946, Trần Văn Kìa đã thể hiện sự dũng cảm phi thường khi một mình quật ngã một lính Pháp, trói hắn lại bằng dây thừng và tịch thu khẩu súng trường, sau đó bàn giao chiến lợi phẩm cho khu quân sự Tân Uyên.
Ngày 19 tháng 3 năm 1948, dưới sự chỉ huy tài tình của ông, một đội du kích đã thực hiện cuộc tấn công chớp nhoáng và bất ngờ, phá hủy thành công hệ thống tháp canh chiến lược De la Tour tại cầu Bà Kiên, thuộc thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương ngày nay. Chiến thuật độc đáo này nhanh chóng được các đơn vị khác ở Đông Nam Bộ áp dụng rộng rãi, trở thành một phương thức tác chiến đặc trưng của lực lượng đặc công. Chiến thắng vang dội này đã tạo tiền đề quan trọng, thúc đẩy Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh thành lập Binh chủng Đặc công, Quân đội Nhân dân Việt Nam, vào ngày 19 tháng 3 năm 1967. Nơi diễn ra chiến công lịch sử này đã được công nhận là Di tích Chiến thắng tháp canh cầu Bà Kiên. Năm 2002, để tưởng nhớ sự kiện hào hùng và bảo tồn di tích, huyện Tân Uyên đã xây dựng bia tưởng niệm trên khu đất rộng 1.800m2.
Trong giai đoạn chiến tranh Đông Dương lần thứ hai, cuộc tấn công vào sân bay Biên Hòa vào đêm 31 tháng 10 rạng sáng ngày 1 tháng 11 năm 1964, do Trần Văn Kìa chỉ huy, đánh dấu lần đầu tiên lực lượng vũ trang miền Nam tấn công một sân bay chiến lược của Mỹ kể từ khi quốc gia này trực tiếp tham gia cuộc chiến. Để ghi nhận chiến công này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết một bài thơ đăng trên báo Nhân Dân số ra ngày 12 tháng 11 cùng năm, và Trần Văn Kìa cũng được trao tặng Huân chương Chiến công hạng ba.
Theo báo cáo từ Không quân Hoa Kỳ, trong vòng 20 phút, đạn pháo của lực lượng cộng sản đã làm 4 lính Mỹ thiệt mạng và 72 người bị thương. Ngoài ra, 7 máy bay (6 chiếc B–57 và 1 trực thăng H–43) bị phá hủy hoàn toàn, và 16 chiếc khác (13 B–57 và 3 H–43) bị hư hại. Về phía quân đội miền Nam, họ mất 2 người, 5 người bị thương, 3 máy bay A–1H bị phá hủy và 5 chiếc khác (3 A–1H và 2 C–47) bị hư hại.
Sự kiện này đã khiến Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, bao gồm tướng William Westmoreland, đô đốc U. S. Grant Sharp Jr. và đại sứ Maxwell D. Taylor, đề xuất một chiến dịch phản công vào miền Bắc. Tuy nhiên, Tổng thống Lyndon B. Johnson đã bác bỏ đề xuất này, do sự phản đối của hầu hết các cố vấn của ông, đặc biệt là Ngoại trưởng Dean Rusk và Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara. Washington lo ngại một cuộc tấn công trả đũa từ phe cộng sản sẽ gây nguy hiểm cho dân thường và quân nhân Mỹ ở Sài Gòn. Hơn nữa, Johnson cũng lo ngại sự kiện này có thể ảnh hưởng đến cuộc bầu cử tổng thống Mỹ sắp diễn ra, vì ông đã cam kết với cử tri rằng sẽ không leo thang chiến tranh bằng cách ném bom Hà Nội. Thay vào đó, ông ra lệnh thay thế các máy bay bị mất và thành lập một nhóm công tác của Hội đồng An ninh Quốc gia để xem xét các phương án chính trị và quân sự khác. Tuy nhiên, vào ngày 6 tháng 11, Không lực Việt Nam Cộng hòa, dưới sự chỉ huy của Nguyễn Cao Kỳ, đã tiến hành một cuộc phản công bằng 32 máy bay vào một căn cứ của lực lượng kháng chiến, tuyên bố tiêu diệt "hàng trăm quân địch".
Trong năm 1966, Trần Văn Kìa tiếp tục chỉ huy các cuộc tấn công của lực lượng đặc công vào kho liên hợp Long Bình, phá hủy hàng trăm tấn bom đạn theo thông tin từ phía Việt Nam.
Đời tư
Vào giữa năm 1967, trong quá trình trinh sát theo lệnh của cha để chuẩn bị cho trận đánh vào sân bay Biên Hòa, con trai lớn của ông Trần Văn Kìa không may gặp tai nạn, mất một chân phải do vướng mìn. Đến đêm ngày 27 tháng 1 năm 1968, ông lại nhận tin đau lòng về sự ra đi của người con trai 16 tuổi khác, người đã hy sinh trong một cuộc phục kích.
Sau khi chiến tranh kết thúc, ông Trần Văn Kìa về hưu vào năm 1980 và chọn cuộc sống làm ruộng, chăn nuôi gia súc tại thành phố Tân Uyên, tỉnh Bình Dương. Trong những năm 1990, ông chuyển đến sống tại một ngôi nhà gần tượng đài Chiến thắng sân bay Biên Hòa, thuộc phường Trung Dũng, do Tỉnh ủy Đồng Nai cấp. Sau khi vợ ông qua đời vào năm 2004, ông Trần Văn Kìa cũng trút hơi thở cuối cùng vào ngày 7 tháng 9 năm 2008 tại Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai.